Tarcza hamulcowa zużywa się podczas każdej jazdy razem z klockami. Sam wygląd tarczy nie zawsze wystarcza jednak do oceny, czy nadaje się ona do dalszej eksploatacji.
Znaczenie mają przede wszystkim jej grubość, stan powierzchni roboczej oraz to, czy zużywa się równomiernie i prawidłowo współpracuje z klockami oraz zaciskiem.
Dlatego tarczy nie warto oceniać tylko po tym, czy ma rant albo czy samochód nadal skutecznie hamuje.
Jak działa tarcza hamulcowa?
Tarcza obraca się razem z kołem. Po naciśnięciu pedału hamulca klocki zostają dociśnięte do jej powierzchni z obu stron.
Powstające tarcie zmniejsza prędkość obrotową koła i zamienia energię ruchu samochodu przede wszystkim w ciepło.
Podczas intensywnego hamowania temperatura tarcz może być bardzo wysoka, dlatego ich konstrukcja musi zapewniać nie tylko odpowiednią powierzchnię cierną, ale również skuteczne odprowadzanie ciepła.
W zależności od samochodu stosuje się między innymi tarcze pełne, wentylowane, nacinane lub perforowane. Sam rodzaj tarczy nie mówi jednak, czy jest ona zużyta i czy wymaga wymiany.
Co oznacza MIN TH na tarczy hamulcowej?
MIN TH to skrót od „minimum thickness”, czyli minimalnej dopuszczalnej grubości tarczy.
Każda tarcza ma określoną wartość graniczną, poniżej której nie powinna być dalej eksploatowana.
Jeżeli podczas pomiaru grubość tarczy osiągnęła wartość MIN TH albo spadła poniżej niej, tarczę należy wymienić.
Nie ma jednej uniwersalnej wartości w milimetrach dla wszystkich samochodów. Minimalna grubość zależy od konkretnej tarczy i układu hamulcowego.
Dlatego prawidłowa ocena wymaga pomiaru oraz odniesienia wyniku do danych dla danego elementu.
Czy rant na tarczy oznacza konieczność wymiany?
Nie zawsze.
Rant powstaje dlatego, że klocek nie pracuje na całej powierzchni tarczy aż do jej zewnętrznej krawędzi. W miejscu kontaktu z klockiem tarcza stopniowo się ściera, a przy krawędzi pozostaje niezużyty fragment.
Sam rant nie pozwala więc stwierdzić, że tarcza kwalifikuje się do wymiany.
Znacznie ważniejsze są:
- rzeczywista grubość tarczy,
- wartość MIN TH,
- głębokie rowki,
- pęknięcia,
- uszkodzenia powierzchni,
- ślady silnego przegrzania,
- nierównomierne zużycie,
- różnice grubości powierzchni roboczej.
Dlatego przy ocenie tarczy warto połączyć oględziny z pomiarem.
Czy rowki na tarczy są normalne?
Delikatne ślady pracy klocka mogą pojawiać się podczas normalnej eksploatacji.
Problem zaczyna się wtedy, gdy rowki są głębokie, powierzchnia jest mocno nierówna albo klocek nie pracuje na całej tarczy w prawidłowy sposób.
Taki stan może wpływać na współpracę nowych klocków z tarczą i być sygnałem, że sama wymiana klocków nie będzie wystarczająca.
Przy głębokich rowkach trzeba więc ocenić zarówno grubość tarczy, jak i stan całej powierzchni roboczej.
Skąd biorą się drgania podczas hamowania?
Drgania kierownicy albo pedału hamulca nie zawsze oznaczają po prostu „krzywe tarcze”.
Przyczyn może być kilka.
Drgania mogą mieć związek między innymi z:
- nierównomierną grubością tarczy,
- nierównym osadzeniem tarczy,
- zanieczyszczeniem powierzchni piasty,
- nierównomiernym przenoszeniem materiału ciernego,
- problemem z pracą zacisku,
- nieprawidłowym zużyciem klocków lub tarczy.
Dlatego przed wymianą części warto potwierdzić, skąd rzeczywiście pochodzą drgania.
Sama wymiana tarcz bez usunięcia przyczyny może sprawić, że problem po pewnym czasie wróci.
Co oznaczają niebieskie albo ciemne przebarwienia tarczy?
Niebieskie, fioletowe albo bardzo ciemne miejsca mogą świadczyć o działaniu wysokiej temperatury.
Przegrzanie nie zawsze wynika wyłącznie z intensywnej jazdy.
Jeżeli przebarwienia występują głównie przy jednym kole, warto sprawdzić, czy zacisk prawidłowo zwalnia tarczę po hamowaniu oraz czy prowadnice i tłoczek poruszają się swobodnie.
Jeżeli klocek pozostaje częściowo dociśnięty do tarczy, hamulec cały czas wytwarza ciepło. Może to prowadzić do przyspieszonego zużycia zarówno klocków, jak i tarczy.
W takiej sytuacji wymiana samej tarczy nie usuwa źródła problemu.
Czy pęknięta tarcza hamulcowa nadaje się do dalszej jazdy?
Widoczne pęknięcia powierzchni roboczej wymagają oceny i nie powinny być ignorowane.
Tarcza podczas hamowania pracuje pod dużym obciążeniem mechanicznym i termicznym. Uszkodzenie jej struktury może się pogłębiać pod wpływem kolejnych cykli nagrzewania i chłodzenia.
Jeżeli na tarczy pojawiły się pęknięcia, należy sprawdzić jej stan i ustalić, czy element kwalifikuje się do wymiany.
Czy tarcze hamulcowe wymienia się parami?
Tak, tarcze na jednej osi wymienia się parami.
Lewa i prawa strona tej samej osi powinny pracować na elementach o podobnych parametrach i stopniu zużycia.
Wymiana tylko jednej zużytej tarczy może prowadzić do różnicy w pracy hamulców po obu stronach osi.
Dlatego jeżeli jedna tarcza kwalifikuje się do wymiany z powodu normalnego zużycia, zwykle wymienia się komplet na całej osi.
Czy przy wymianie tarcz trzeba wymienić klocki?
Stan klocków trzeba zawsze ocenić razem z tarczami.
Nowa tarcza ma świeżą, równą powierzchnię roboczą. Stary klocek jest już natomiast dopasowany do powierzchni poprzedniej tarczy i może mieć nierówności odpowiadające jej wcześniejszemu zużyciu.
Dlatego przy montażu nowych tarcz klocki również wymagają oceny, a w typowej naprawie tarcze i klocki wymienia się razem.
Szerzej opisujemy ten temat w osobnym materiale dotyczącym wspólnej wymiany tarcz i klocków hamulcowych.
Co warto sprawdzić przy zużytych tarczach?
Jeżeli tarcze zużyły się nietypowo albo jedna strona wygląda inaczej niż druga, warto sprawdzić nie tylko same elementy cierne.
Przy kontroli dobrze zwrócić uwagę na:
- pracę zacisku,
- prowadnice,
- tłoczek,
- stan klocków,
- powierzchnię piasty,
- sposób osadzenia tarczy,
- ślady przegrzania,
- różnice pomiędzy lewą i prawą stroną osi.
Sposób zużycia tarczy często pomaga określić, czy problem wynika wyłącznie z normalnej eksploatacji, czy również z nieprawidłowej pracy hamulca.
Kiedy warto skontrolować tarcze hamulcowe?
Tarcze warto sprawdzić, jeżeli:
- podczas hamowania pojawiają się drgania,
- na powierzchni powstały głębokie rowki,
- widoczne są pęknięcia,
- pojawiły się ślady silnego przegrzania,
- jedno koło wyraźnie mocniej się nagrzewa,
- podczas wymiany klocków stwierdzono duże zużycie tarcz,
- tarcze zbliżają się do minimalnej dopuszczalnej grubości.
W samochodach poruszających się głównie po Krakowie i w ruchu miejskim hamulce pracują bardzo często, dlatego ich stan warto oceniać przy okazji okresowych przeglądów i każdej obsługi klocków.
Wymiana tarcz hamulcowych. Sprawdź zakres wymiany tarcz hamulcowych i umów kontrolę układu hamulcowego w Krakowie.